4 van de 10 Beste Nederlandse boeken ooit plus 1

Niet alle informatie is bruikbare informatie. Zo las ik afgelopen maand in het Brabants Dagblad het volgende. “Door het eindeloze thuiszitten lazen we ons vorig jaar suf.” Ik vermoed een misser in oorzaak en gevolg. Het thuiszitten kan ene oorzaak zijn. Maar of het de belangrijkste reden achter het toegenomen leesgedrag is? Het kan geen toeval zijn dat er zoveel gelezen wordt sinds er een wekelijks stukje over boeken in de Duinkoerier staat. In hetzelfde stukje is te lezen dat de lokale boekhandels het zwaar hebben. Gelet op mijn oproep van een paar weken terug moet dat ook goed komen. Ik reken op jullie. Dan geef ik jullie in nog wat tips.

In 2007 hebben het NRC Handelsblad samen met de NPS een verkiezing gehouden om te komen tot een Top 10 Beste Nederlandse boeken ooit. Een lijstje. Voor wat het waard is. Op dat moment. 2007. Lijkt veel langer geleden dan het is. Hieronder een deel van die lijst, met hun positie. Dit betreft allereerst de boeken die ik (nog) niet heb gelezen.

10. Thomas Rosenboom – Publieke werken (ligt op mijn “Binnenkort te lezen” stapeltje)
7. J.J. Voskuil – Het Bureau
6. W.F. Hermans – Nooit meer slapen (ligt nog iets hoger op mijn “Binnenkort te lezen” stapeltje)
5. W.F. Hermans – De donkere kamer van Damokles
3. Multatuli – Max Havelaar (ligt op de stapel “Geen idee waarom ik deze nog niet gelezen heb”)
2. Kader Abdolah – Het huis van de moskee

De overige vier heb ik wel gelezen.

9. Gerard Reve – De avonden
“Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte.”
Deze eerste regels (en de rest van het boek) las ik voor mijn middelbare schoollijst. Wat een knap en knap saai boek. Frits van Egters neemt je mee in zijn naoorlogse wereld waarin nagenoeg niets spannends gebeurt en toch volg je hem op de voet. Als je denkt dat een lockdown saai is… lees dan deze debuutroman van Gerard Reve! Recent heeft striptekenaar Dick Matema dit verhaald verbeeld in De Avonden – Een beeldverhaal.

8. Nescio – De uitvreter / Titaantjes / Dichtertje
“Jongens waren we – maar aardige jongens. Al zeg ik ’t zelf.”

Zo begint in Titaantjes onze Koekebakker zijn terugblik op het leven toen er nog idealen waren. Over De Uitvreter heb ik het al eerder gehad. In Titaantjes kijken we mee terug en zien we dat er van de idealen en grote woorden nagenoeg niets is overgebleven bij de drie jongens. En als we daarna nog de moed hebben lezen we in Dichtertje hoe Nescio het huwelijk bespot. Drie korte verhalen, die los gelezen kunnen worden en ooit samen gebundeld zijn.

4. J. Bernlef – Hersenschimmen
“Misschien komt het door de sneeuw dat ik me ’s morgens al zo moe voel.”

Hoofdpersoon Maarten Klein vertelt in zijn eigen woorden wat hem bezig houdt. Je leest hoe zijn dementie hem parten speelt. Hoe meer het verhaal vordert, hoe warriger zijn gedachten en des te meer dingen door elkaar heen gaan lopen. Het verval in zijn hoofd is leesbaar en voelbaar.

Een paar jaar geleden nog heb ik een beeldverhaal (Paco Roca – Rimpels) gelezen dat op een vergelijkbare manier laat zien wat dementie met iemand doet. Wat zijn we afhankelijk van die grijze cellen in ons hoofd. Laten we er zuinig op zijn.

Voor ik aandacht besteed aan de nummer uno… wil ik een boek noemen dat zomaar in een volgende top 10 terecht zou kunnen komen. Twee jaar na de totstandkoming van deze lijst werd één van de meest vertaalde Nederlandse boeken gepubliceerd:

Herman Koch – Het diner
“We gingen eten in het restaurant. Ik ga niet zeggen welk restaurant, want dan zit er het de volgende keer waarschijnlijk vol met mensen die komen kijken of wij er ook weer zitten.”

Vier ouders, twee stellen gaan samen uit eten. Al snel wordt duidelijk dat het een figuurlijke beproeving gaat worden. Tot hoever ga je om je kroost of carrière te beschermen? Ook wordt je als lezer op de proef gesteld… wie heeft je sympathie en blijkt dat wel terecht?

1. Harry Mulisch – De ontdekking van de hemel
“Precies om middernacht zorgde ik voor kortsluiting. Wie door de stille haagse laan liep, diep in zijn kraag weggedoken tegen de vrieskou (maar zo iemand was er niet op dat moment), zag in het vrijstaande herenhuis opeens alle lichten doven, alsof daarbinnen een reusachtige kaars werd uitgeblazen.”
Dit is jarenlang mijn persoonlijke favoriet geweest. Eén van de weinige boeken die ik meerdere keren gelezen heb. Ik moet ook eerlijk bekennen dat ik een woordenboek nodig had bij de eerste bladzijden. Onze engelenvrienden spraken in een taal die niet zou misstaan in het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Doorzettingsvermogen wordt beloond als je in een geweldig verhaal terecht komt. Fenomenaal staaltje verhaalkunst.

Write a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *